Eğitim Sen Genel Başkanı Zübeyde Kılıç`ın açıklaması:
Eğitimde piyasalaştırma ve özelleştirme uygulamalarının günden güne çeşitlilik ve yaygınlık kazandığı günümüzde “gizli özelleştirme” uygulamaları da ağırlığını arttırmaktadır. Bir yandan eğitimde kamusal boyutun anayasal zorunluluklar göz ardı edilerek tasfiye edildiği bir ortamda, velilerin eğitim harcamaları içindeki paylarının arttığı görülmektedir. Bu ise, en çok en düşük gelir grubuna dahil olan yoksul kesimleri vurmaktadır.
Diğer yandan, eğitimde kamusal boyutu gerileterek piyasacı zihniyeti öne çıkarmaya dönük faaliyetler arasında önem taşıyan bir önemli boyut da, kamu-özel işbirliği faaliyetleri aracılığıyla okullarda kamusal finansmanın özel kesimden, şirketlerden sağlanan finansmanla yer değiştirmesine dönük çabalardır. Bu anlamda bu çalışmalar, uluslar arası alanda eğitimde “gizli özelleştirme” pratikleri olarak adlandırılmaktadır.
Bu yönde iki örnek, okulların açıldığı şu günlerde Erzurum`dan gelmiştir. Erzurum merkezli iki haberden birincisinde Erzurum`da en “lüks devlet okulu”nun velilerden toplanan 180 bin TL aracılığıyla donatıldığı belirtilmekteyken; ikinci haberde de Erzurum`da bir okulda sponsor sınıf uygulamasının başlatıldığı ifade edilmektedir. Habere göre “Palandöken ilçesi sınırları içerisindeki 512 öğrencili 20 derslikli Nevzat Karabağ Anadolu Öğretmen Lisesi`nde, 8 sınıfın tefrişatını gerçekleştiren ticari firmanın isimleri bu derslikleri verilmiştir. Sponsor firmaların isimleri levhalara yazarak derslik girişlerine asılmıştır.”
Okullarda kamusal bir yükümlülük olarak gerekli ödeneklerin ayrılmaması sonucunda ticari ilişkiler ve şirketler dersliklere kadar girmekte ve kamunun eğitimdeki payının azaltılmasının bu perspektif dahilinde meşrulaştırılmasının amaçlandığı görülmektedir. Benzer bir durum, Almanya`da da görülmüş ve bir süre sonra okullarda büyük Alman firmalarının önce dersliklere, ardından da okullara adlarını verdikleri gözlenmiştir. Öte yandan, bu okullardan büyük firmaların sponsorluğu altında olanların istedikleri ödenekleri devletten almayı başardıkları, buna karşın sponsoru olmayan okulların aynı taleplerini devletten karşılamakta zorlandıkları, Alman sendikaları tarafından sıklıkla tarafımıza ifade edilmiştir.
Dolayısıyla sponsor uygulamasına gidilmesi, eğitimde kamusal boyutu tahrip edip özelleştirmeye dönük bir adım olarak yaygınlaştırılırken, aynı zamanda da devlet okulları arasında gelir ve ticari faaliyetlere göre hiyerarşik bir yapının ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu durum, Erzurum`da velilerden toplanan 180 bin TL ile “en lüks devlet okulu”nun yapılması örneğinde de görüldüğü üzere, kamusal boyutu özele ve gelir durumlarına göre tasnif ederek tasfiye etmekte ve devlet okullarında özelleştirme/şirketleşme pratiklerinin yerleşmesine yol açmaktadır. Hal böyle olunca, özel okulların toplam okullar içindeki payının arttırılması yönündeki talebini ve bu yöndeki devlet desteğini yeterince seferber edemeyen Hükümet`in, özelleştirme sürecini bizzat devlet okulları içinde yürüteceği görülmekte ve yukarıdaki örnekler de, bu konudaki örneklerin ve uygulamaların giderek çeşitlilik kazandığını gözler önüne sermektedir.
Bütün bunlar temel bir insan hakkı olan kamusal eğitim hakkının ihlali niteliğindedir. Eğitim, devredilemez bir kamusal haktır. Yapılan araştırmalar da göstermektedir ki, devlet okullarında paralı eğitim uygulamaları yaygınlaştıkça, en düşük gelir dilimindeki yüzde 20`lik kesimin gelirleri içinde eğitim harcamalarına ayırmak zorunda oldukları pay artmakta ve bunu gıda ve sağlık harcamalarından kısarak gerçekleştirmektedirler. Bu koşullarda devlet okullarında eşitsizlikleri derinleştiren örnekler, var olan toplumsal eşitsizlikler doğrultusunda okulları tasnif etmeye yaramakta ve zenginle yoksula ayrı ayrı “devlet okulu” tanımlamasının önünü açmaktadır. Uygulamadan derhal geri dönülmeli; okulları birer ticarethaneye çeviren anlayış yerine kamusal eğitime ayrılan pay arttırılarak sorunların kamusal yönde çözülmesi hedeflenmelidir.
