Eğitim Sen Genel Merkezinin Eğitim Fakültelerinin Niteliği ile İlgili Olarak Yapmış Olduğu Araştırma Metni

21

Öğretmenin Niteliği Eğitimin Niteliği İçin Önemlidir!
Peki, Öğretmen Yetiştiren Eğitim Fakültelerinin Niteliği Nasıldır?

Yapılan bütün araştırmalar ve analizler eğitimin nitelikli olmasında öğretmenin niteliğinin önemli etkileri olduğunu ortaya koymuştur.

Bir dönem, “hiç olmazsa öğretmen olayım” anlayışı ile yaklaşılan öğretmenlik mesleğinin öğretmen yetiştiren kurumlarının bu kurumların akademik yapısının, fiziki koşullarının, çevresel yapılarının irdelenmesine ve bu bağlamda bir araştırma yapmaya gereksinim olduğunu tespit ettik. Eğitim fakültelerinden öğretmen yetiştirme fikri YÖK süreci ile eş zamanlı başlatılmıştır. Çalışmamızda veri olarak alınan istatistikler, bilgiler öğretmen yetiştiren kurumlardan sadece Mesleki Teknik Eğitim, Teknik Eğitim, Eğitim Bilimleri ile diğer Eğitim Fakültelerini kapsamaktadır. Bu araştırmada kullanılan verilerin tümü ÖSYM`nin, YÖK`ün ve MEB`in kayıtlarından alınmıştır.

Sayıları 78`i bulan öğretmen yetiştiren eğitim fakültelerinin akademik personel yönünden sorunlu olduğunu belirtmek istiyoruz. Buna göre; batıdan doğuya gidildikçe öğretim elemanlarına düşen öğrenci sayısında artışlar gözlenmektedir. Öyle ki, kimi eğitim fakültelerinde bu sayı bin öğrenciye bir profesör, yada doçent düşecek biçimdedir. Akademik yetkinlik, uzmanlık ve ihtisaslaşma alanı olan doçentlik ve profesörlük sayılarındaki yetersizlikler eğitim fakültelerindeki eğitimin niteliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu fakültelerde kadın öğretim elemanı sayısı (Prof. ve Doç. olarak) yok denecek kadar azdır. Öyle ki; 41 Eğitim Fakültesinde kadın Prof. ve Doçent bulunmamaktadır. Dört eğitim fakültesinde ise hiç kadın öğretim elemanı yoktur. Oysa öğrenci sayılarına bakıldığında öğretmenlik mesleğinin daha çok kız öğrenciler tarafından tercih edildiğini görmekteyiz.

Akademik ihtisaslaşma ile derslerin işlenişinin bilimselliği arasında doğru bir orantı olduğunu düşündüğümüzde eğitim fakültelerinde derslerin işlenişi bilimsellikten ve akademik derinlikten uzaktır.

Öğretmenlik mesleğini arz, talep ve kamuda istihdam yönünden ele aldığımızda durum daha da vahim bir hal almaktadır. 2001-2002`de 37 bin gencin mezun olduğu eğitim fakültelerinden 16 bin kişi (%43) beş üniversite kapsamında yer alan eğitim fakültelerinin mezunlarından oluşmaktadır. Kamuda öğretmen olarak istihdam edilenlerin arasında eğitim fakültelerinden mezun olanların oranı %60 dolayındadır.

Son beş yılda kamuda istihdam edilen öğretmen sayılarında ise çok büyük azalmanın/daralmanın olduğunu görmekteyiz. Buna göre; 2000-2001 eğitim öğretim yılında 37 bin, 2001-2002 36 bin, 2002-2003 35 bin, 2003-2004 26 bin, 2004`ün Mart ayında 10 bin öğretmen atanmış, 2004`ün Haziran ayında ise 8 bin öğretmen atanacağı açıklanmış bulunmaktadır. Mesleki Teknik Eğitim ile Teknik Eğitim Fakülteleri dışında öğretmen yetiştiren eğitim fakültelerinde branşlar bazında en çok öğrencinin kayıt yaptırdığı branşta sınıf öğretmenliği ilk sırayı almaktadır. 2003 yılında eğitim fakültelerine kayıt yaptıran bölümler arasında sınıf öğretmenliği bölümüne kayıt yaptıranların oranı % 20`dir.

Şu an işsiz 12 bin sınıf öğretmeni bulunmaktadır.Son yıllarda sınıf öğretmenlerinin de büyük bir işsizlik tehdidi ile karşı karşıya olduğu anlaşılmaktadır. Bu sayıyı diğer branşlardaki işsizlik tehdidi altında olan branşlarla (Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler vb. gibi) birlikte ele aldığımızda tablo daha da trajik hale gelmektedir. Diğer fakülteler ile spor akademilerinden mezun olanlar geçmiş yıllardan mezun olanlarla birlikte 2003`te öğretmenlik için KPS Sınavına girenlerin sayısı 125 bini bulmuştur. Sınavı kazananlar 20 bin civarındadır. Atanmaya dair getirilen puan barajlarının her geçen yıl yükselmesiyle sınavı kazananlar da kamuda atanma sorunu yaşamaktadır.

Eğitim fakültelerindeki akademik düzeyin düşüklüğünün yanı sıra, öğrencilerin istihdam alanında kendilerine yer bulamama kaygısı/korkusu öğretmen adaylarında moral ve motivasyon bozukluğu ile umutsuzluğa düşmesine neden olmaktadır.

Öğretim elemanı sayıları ile öğrenci sayıları, ders programları ve ders yükü oranlandığında eğitim fakültelerinde görev yapan akademik personel büyük iş yükü altındadır. Bu iş yükünün öğretim elemanlarını yıprattığını, yorduğunu ve üretkenliğini kaybettirdiğini, bu durumun ise eğitim fakültelerindeki eğitimin niteliğini olumsuz yönde etkilediğini belirtmek gerekmektedir. 2002-2003 eğitim yılında yeni kayıt yaptıran öğrenciler sıralamasında da bin ve üzerinde kayıt yapılan eğitim fakültelerinin büyük bir bölümü gelişmiş illerde yer alan üniversiteler bünyesindedir. Bu on üç eğitim fakültesine kayıt yaptıran öğrencilerin oranı genel kayıt yaptıranların içinde %42`dir. Öğretmen yetiştiren eğitim fakültelerine kayıt yaptıranlar üniversitelerin örgün lisans programlarına kayıt yaptıranların %25`ini oluşturmaktadır.

Coğrafi bölgelere bakıldığında öğretmen yetiştiren kurumların daha çok merkezi yerlerde, büyük kentlerde yer aldığını, öğretim elemanı yönünden büyük kentlerin avantajlı durumda olduğunu araştırmamızdan anlamış bulunmaktayız.

Kadın akademisyenler açısından batıda, özellikle gelişmiş illerde yer alan eğitim fakültelerinin avantajlı olduğu, araştırmadan anlaşılmaktadır. Lisans programlarında öğretim elemanına düşen öğrenci sayısı ortalamasında saptanabilmiş ülkeler sıralamasında en alt sırada yerimizi almış durumdayız.

Yeni kayıt, mezun ve istihdam koşullarına bakıldığında işsiz öğretmen sayısı her geçen yıl katlanarak artmaktadır. Eğitim fakültelerine yeni kayıtlarda ve açılacak bölümlerde kamuda istihdam koşulları ile eğitim öğretim alanının gereksinim duyduğu branşlar ve programlar esas alınmalıdır.

Eğitim öğretim işkolunda görev yapan öğretmenlerden her yıl yaklaşık 8-10 bin arası öğretmen emekli olmaktadır. Eğitim fakültelerinde öğretmen yetiştirilmeye başlanan 1983 yılından bu yana yaklaşık 200 bin civarında öğretmen emekli olmuştur. 1983`de Türkiye`de öğretmen sayısı 330 bin iken 22 yılda bu sayı yüzde kırk beş artarak 600 bine ulaşmıştır. Bu sayıya Milli Eğitim Bakanlığı`nın merkez ve taşra kurum yöneticileri dahildir.

1983`den bu yana her yıl ortalama 20 bin öğretmen atanmış, mevcut öğretmen profili büyük oranda değişmiştir. 20 yılda atanan öğretmen sayısı yaklaşık 400 bin civarındadır.

Ortaöğretim, ilköğretim ve okul öncesi eğitimde öğrenci sayısı ise; 1983`de 9 milyon iken 2004`te 14 milyona çıkmıştır. Öğretmen sayısı %45 artarken, öğrenci sayısı %55 artmıştır. Halen 12 bin okulda ikili, 17 bin okulda birleştirilmiş sınıfta eğitim yapılmaktadır. Büyük kentlerde sınıf mevcutları ortalaması 56`dır. 30 öğrencili sınıflar, normal eğitimli okullar olabilmesi için 200 bin öğretmene gereksinim duyulmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı`nın 2004 yılı başında saptadığı öğretmen açığı 96 bindir.

Yaptığımız çalışma içimizi karartan sonuçlar ortaya çıkarsa da, umutsuzluğa ve karamsarlığa düşmeden Türkiye`nin geleceğini yetiştirecek insanları yetiştiren bu kurumlara (Eğitim Fakültelerine) aynayı tutmaya devam etmeliyiz. 2004`te üniversitelere verilen kadroların dağıtımında eğitim fakültelerine öncelik tanımalıyız.

Bölgelere Göre Eğitim Fakültelerinde (Genel Ortalama Olarak) Bir Öğretim Elemanına, Profesöre ve Doçente Düşen Öğrenci Sayısı

KARADENİZ BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 47
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 1127
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 1565
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 141
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 73

MARMARA BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 35
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 384
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 846
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 173
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 53

İÇ ANADOLU BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 28
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 259
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 362
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 114
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 50

EGE BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 35
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 350
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 1267
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 126
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 60

AKDENİZ BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 41
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 838
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 1066
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 154
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 63

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 42
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 940
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 1106
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 114
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 75

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ

Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı 40
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 996
Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 885
Bir Yrd. Doç. Düşen Öğrenci Sayısı 174
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 64

Türkiye Genelinde Eğitim Fakültelerinde Bir Elemanı ve Profesör ile Doçente Düşen Öğrenci Sayısı

Türkiye Genelinde Bir Öğretim Üyesine/Elemanına Düşen Öğrenci Sayısı

35
Türkiye Genelinde Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 422
Türkiye Genelinde Bir Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 677
Türkiye Genelinde Bir Yrd. Doçente Düşen Öğrenci Sayısı 137
Diğer Öğretim Elemanlarına Düşen Öğrenci Sayısı 57

Türkiye`nin Bölgelerine Göre Eğitim Fakültelerinin Elemanı ile Öğrencilerinin Öğrencilerinin Yüzdelik Oranları

Mezun Olan Öğrenci Sayısı Oranı Öğretim Üyesi / Elemanı Öğrenci
Karadeniz Bölgesi 6088 %16,4 %11,3 %15
Marmara Bölgesi 7050 %19,2 %20,2 %20,2
İç Anadolu Bölgesi 10870 %29,3 %36,6 %29,4
Ege Bölgesi 3850 %10,4 %10,7 %10,7
Akdeniz Bölgesi 2488 %6,7 %5,4 %6,2
Doğu Anadolu Bölgesi 3770 %10,1 %8,4 %9,9
Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2930 %7,9 %7,4 %8,6

Eğitim Fakültelerine İlişkin Bazı İstatistiki Bilgiler

30 Eğitim Fakültesinde Doçent yok.

19 Eğitim Fakültesinde Profesör yok.

14 Eğitim Fakültesinde Profesör ve Doçent yok.

50 Eğitim Fakültesinde Kadın Profesör yok,

51 Eğitim Fakültesinde Kadın Doçent yok,

41 Eğitim Fakültesinde Kadın Profesör ve Doçent yok.

4 tane Eğitim, Mesleki ve Teknik Eğitim Fakültesinde Kadın Öğretim Elemanı bulunmamaktadır.

Kadın Öğretim Elemanlarının Çoğunlukta olduğu Eğitim Fakülteleri

Aydın Adnan Menderes Eğitim Fakültesi

Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi

İstanbul Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Ankara Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi

İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Ankara Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi

İstanbul Üniversitesi Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi

Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Ankara ODTÜ Eğitim Fakültesi

Konya Selçuk Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi

Bursa Uludağ Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi

2002-2003`te Yeni Kayıt Sıralamasında 1000 ve Üzeri Öğrenci Kaydı Yapılan Eğitim Fakülteleri

ÜNİVERSİTE ADI KAYIT YAPTIRAN ÖĞRENCİ SAYISI
Ankara Ünv. Gazi Eğitim Fak. 2351
Ankara Ünv. Kazım Karabekir Eğitim Fak. 2146
Konya Selçuk Ünv. Eğitim Fak. 2069
9 Eylül Ünv. Buca Eğitim Fak. 1756
Marmara Ünv. Atatürk Eğitim Fak. 1656
Karadeniz Teknik Ünv. Fatih Eğitim Fak. 1438
Gazi Ünv. Teknik Eğitim Fak. 1372
Samsun 19 Mayıs Ünv. Eğitim Fak. 1313
Malatya İnönü Ünv. Eğitim Fak. 1243
Bolu İzzet Baysal Eğitim Fak. 1178
Balıkesir Ünv. Necatibey Eğitim Fak. 1068
Çanakkale Ünv. 18 Mart Ünv. Eğitim Fak. 1049
Marmara Ünv. Teknik Eğitim Fak. 1006
Toplam 19645
Diğer 26973
Genel Toplam 46618

Mezuniyet Sayılarına Göre İlk 5 Sırada Yer Alan Üniversiteler

İlk 5 Sırada Yer Alan Üniversiteler Mezuniyet Sıralaması
Gazi Üniversitesi 5349 Mezun
Atatürk Üniversitesi 3269 Mezun
19 Mayıs Üniversitesi 2786 Mezun
Konya Selçuk Üniversitesi 2743 Mezun
Marmara Üniversitesi 2352 Mezun

Eğitim Fakültelerinden her yıl 37.041 öğrenci mezun olmaktadır.

En Çok Öğrenciye Sahip İlk 5 Eğitim Fakültesi
1- Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi 10.461 Öğrenci
Bir Öğretim Görevlisine Düşen Öğrenci Sayısı 29 Öğrenci
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 193 Öğrenci
2- Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi 9.364 Öğrenci
Bir Öğretim Görevlisine Düşen Öğrenci Sayısı 46 Öğrenci
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 780 Öğrenci
3- Konya Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi 8.536 Öğrenci
Bir Öğretim Görevlisine Düşen Öğrenci Sayısı 49 Öğrenci
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 533 Öğrenci
4- Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi 7.892 Öğrenci
Bir Öğretim Görevlisine Düşen Öğrenci Sayısı 38 Öğrenci
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 188 Öğrenci
5- 9 Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi 7.841 Öğrenci
Bir Öğretim Görevlisine Düşen Öğrenci Sayısı 43 Öğrenci
Bir Profesöre Düşen Öğrenci Sayısı 217 Öğrenci

Bazı Ülkelerdeki, Eğitim Fakültelerinde Öğretim Üyesi / Elemanı Başına Düşen Öğrenci Sayısı

Ülke Öğrenci Sayısı
Almanya 8
Avusturya 9
Belçika 10
Hollanda 10
Polonya 10
Japonya 10
İsviçre 12
Singapur 12
Slovenya 13
ABD 14
İngiltere 14
Hong Kong 14
Finlandiye 16
Yunanistan 16
İspanya 17
Norveç 17
İrlanda 19
Kore 20
Portekiz 20
Kanada 23
Macaristan 23
Fransa 25
Türkiye 35

 

2002-2003 Yılı İtibarı İle Eğitim Fakültelerinde Okuyan Öğrenci Sayısı

2002-2003 Yılı İtibarı ile Eğitim Fakültelerinde Görev Yapan Öğretim Elemanlarının Akademik Unvanlarına Göre Sayıları
SN Üniversite, Fakülte Yüksekokul ve Ens. İsimleri 2002-2003 Okuyan 2002-2003 Öğr. Elemanları Prof Doç. Yrd. Doç. Diğer
KARADENİZ BÖLGESİ
T K E T K E
1- Bolu Eğitim Fakültesi 4277 2558 1719 140 53 87 8 2 56 74
2- Kastamonu Eğitim Fakültesi 3437 1772 1665 76 19 57 2 1 30 43
3- Gaziosmanpaşa Ü. Eğitim Fakültesi 224 102 122 20 6 14 2 5 13
4- Karadeniz Teknik Ü. Giresun Eğitim Fakültesi 1778 993 785 43 9 34 7 36
5- On Dokuz Mayıs Ü. Amasya Eğitim Fakültesi 3506 1765 1741 33 9 24 1 12 20
6- On Dokuz Mayıs Ü. Eğitim Fakültesi 5726 3193 2533 89 27 62 6 6 28 49
7- Sinop Eğitim Fakültesi 224 142 82 3 1 2 1 1 1
8- Karaelmas Ü. Ereğli Eğitim Fakültesi 937 451 486 18 3 15 8 10
9- Karabük Teknik Eğitim Fakültesi 1064 50 1014 36 3 33 2 1 19 14
10- Karadeniz Ü. Fatih Eğitim Fakültesi 6461 3295 3166 110 24 86 3 7 18 82
11- Rize Eğitim Fakültesi 550 277 273 21 7 14 1 2 18
12- Düzce Teknik Eğitim Fakültesi 419 12 407 23 5 18 1 4 18
TOPLAM 28.603 14.610 13.993 612 166 446 26 18 190 378
MARMARA BÖLGESİ
13- Balıkesir Necatibey Eğitim fakültesi 4211 2346 1865 79 24 55 6 3 21 49
14- Boğaziçi Ü. Eğitim Fakültesi 1439 772 667 82 59 23
15- Çanakkale On Sekiz Mart Ü. Eğitim Fakültesi 4573 2899 1674 95 35 60 5 2 20 68
16- İstanbul Ü. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi 1878 1016 862 47 33 14 5 3 13 26
17- Kocaeli Ü. Eğitim Fakültesi 687 453 234 22 11 11 3 2 6 11
18- Teknik Eğitim Fakültesi 1722 109 1613 39 9 30 1 2 13 23
19- Marmara Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi 7892 4680 3212 207 94 113 42 6 23 136
20- Teknik Eğitim Fakültesi 4781 725 4056 142 22 120 10 6 16 114
21- Sağlık Eğitim Fakültesi 378 254 124 27 13 14 1 3 8 15
22- Sakarya Ü. Eğitim Fakültesi 2226 1235 991 41 12 29 1 10 30
23- Teknik Eğitim Fakültesi 987 26 961 53 2 51 4 5 18 26
24- Trakya Ü. Eğitim Fakültesi 2059 1419 640 76 37 39 4 23 49
25- Teknik Eğitim Fakültesi 181 46 135 13 3 10 2 11
26- Uludağ Ü. Eğitim Fakültesi 5067 3368 1699 161 85 76 8 6 40 107
TOPLAM 38.081 19.348 18.733 1.084 439 645 99 45 219 725
İÇ ANADOLU BÖLGESİ
27- Anadolu Ü. Eğitim Fakültesi 2969 2045 924 144 85 59 18 12 38 76
28- Ankara Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi 1586 1028 558 96 60 36 26

Eğitim-Sen\'e Üye Ol! - Ön Üyelik Formu