Bugün Dünya Öğretmenler Günü ve bizler öğretmenleri tüm çocuklar için nitelikli eğitim hedefine ulaşılması noktasında oynadıkları merkezi rol nedeniyle kutluyoruz. Ancak bugün birçok ülkede, yeterli derecede kalifiye öğretmen bulunmaması nedeniyle, bir okula kayıt yaptırmaktan ya da temel okuma-yazma bilgisine sahip olmaktan mahrum olan çocuklar var. Bunun sadece bireysel olarak çocuklar üzerinde değil toplumun bütünsel gelişimi üzerinde de olumsuz etkileri bulunmakta.
Öğretmenler, Herkes İçin Eğitim ve Milenyum Kalkınma Hedefleri`nin yakalanmasında yaşamsal unsurlardır. Bu hedefler, hükümetlere 2015 yılı itibariyle tüm çocuklara nitelikli eğitim sağlama sorumluluğu yüklemektedir. Giderek artan kalifiye öğretmen açığı sorunu, bu hedeflere ulaşılmasının önündeki en temel engeldir. UNESCO 2015 yılı itibariyle 4 milyonu Afrika`da olmak üzere tüm dünyada 18 milyon yeni öğretmene gereksinim duyulacağını öngörmektedir. Nüfus artış hızındaki yüksek oran, okullara kayıt yaptıracak öğrenci sayısındaki artış ve HIV/AIDS`in Sahraaltı Afrika`da, Arap ve Güney, Doğu Asya ülkelerindeki etkisi ve meslekten ayrılan öğretmen sayısının çokluğu, bazı gelişmiş ülkelerdeki kimi kısıtlılıklarla birleşince, söz konusu hedeflere ulaşılması zorlaşmaktadır.
Ancak tehdit sayılardan da öte bir boyutta. Nitelikli öğretmenler ve nitelikli öğretim de, öğrenme konusunda başarı sağlanması için gereklilik arz ediyor. Bu durum, iyi yetişmiş, motivasyonu yüksek, etkin ve cinsiyetler arası dengeyi sağlayan bir öğretim kadrosunu çekecek ve mesleğe kazandıracak bir eğitim sistemini; öğretmenleri sadece sınıfta değil, devam eden mesleki gelişimlerinde de destekleyen bir sistemi gerekli kılıyor. Statü kaybının getirdiği tatminsizlik, düşük ücretler, eğitim-öğretim koşullarının kötülüğü, kariyer ilerlemesinin ya da mesleki yetiştirme programlarının yetersizliği önemli sayıda öğretmenin meslekten ayrılmasına yol açıyor ve bu durum bazen birkaç yıllık hizmetten hemen sonraya denk gelebiliyor.
Öğretmenleri mesleğe kazandırmak için uygulanan bazı politikalarsa, eğitimin niteliği pahasına uygulanabiliyor. Sınıf mevcutlarını arttırmak, özellikle öğretim desteğinin zayıf olduğu durumlarda öğretmenlerin iş yükünü çoğaltmak, eğitim fakültelerine kabul puanlarını düşürmek, eğitimsiz ya da az eğitimli profesyonelleri ya da düşük iş güvencesine sahip sözleşmeli öğretmenleri işe almak suretiyle öğretmen açığı sorunlarına geliştirilen çözümler, öğretmenlik mesleğinin statüsünü daha da düşürebilir, öğretmenleri sınıfın gerçekliğiyle başa çıkma noktasında gerekli ekipmanlardan mahrum bırakabilir ya da mesleki motivasyonun kaybına yol açabilir.
Etkili öğretmenler ve öğretimle ilgili anahtar politikalara dair yol haritası, ILO/UNESCO`nun 1966 tarihli Öğretmenlerin Statüsü ile İlgili Tavsiye Kararı`nda ve 1997 tarihli Yüksek Öğretim Akademik Personelinin Statüsü`ne İlişkin UNESCO Tavsiye Kararı`nda ortaya konulmuştur. Tavsiye kararları, öğretmenlerin statüsü, yetiştirilmesi, çalışma koşulları, mesleki ilerlemeleri ve danışma/müzakere yoluyla eğitimsel karar alma süreçlerine dahil olmaları noktasında yol haritasını oluşturmuş ve iyi örnekleri sunmuştur. Her yıl 1966 Tavsiye Kararları`nın kabul edilmesinin yıldönümü olan 5 Ekim`de Dünya Öğretmenler Günü`nün kutlanması, zorlukları göğüslemek ve herkes için yüksek nitelikli eğitim ve öğretim hedefine ulaşmak için gerekli adımları ortaya çıkarmak noktasında olumludur.
Tavsiye kararlarını ve bu kararlara bağlı politika hedeflerini uygulamaya koyma aşamasında, sürekli ve etkin planlamayı teşvik etmenin büyük bir gereklilik olduğuna dair güçlü kanıtlar vardır. Öğretmenlerle, okullarla ve öğrencilerle ilgili tam, zamanlaması doğru ve kapsamlı veri ve bilgiler, politika oluşturmada derinlikli kavrayış sağlayabilir. Öğretmenlerle ilgili veriler ve bilgi sistemleri, güncel araştırmalar, maliyet analizleri, mikro planlama ve okul bilgilerinin sistemlileştirilmesi, etkin bir öğretim gücünün planlanmasında ve yönetilmesinde önemli unsurlardır. Diğer yandan, 1966 Tavsiye Kararları`na uygun biçimde nitelikli eğitim ve öğretimi sağlamak için gerekli kamusal ve özel kaynaklardan yapılan yatırımlarla ilgili bilgiler; öğretmenlerin istekleriyle, hizmet içi eğitimi de kapsayacak biçimde öğretmenlerin eğitiminin etkisiyle ilgili veriler, öğretmenleri ve örgütlerini eğitimle ilgili temel kararlara etkin sosyal diyalog yoluyla dahil etme noktasında araçlar ve engeller konusunda bilgi ve öğretmenlerin sınıftaki pratiklerine dönük diğer etmenlere ilişkin bilgiler de bu anlamda önemlidir, bu unsurların tümü çocukların öğrenimini ciddi boyutlarda etkileyebilmektedir.
Bununla birlikte, şu anda öğretmenlerle ve öğretimle ilgili bilgi ve verilerde ciddi eksiklikler bulunmaktadır. Güncel karşılaştırmalı veri tabanları zayıftır ve uluslar arası hedeflere ulaşılması yolunda sağlanan ilerlemeyi daha iyi izlemek adına geliştirilmeye muhtaçtırlar. Herkes için nitelikli eğitim hedefine ulaşılması noktasında bu anahtar unsurun -öğretmenin- sürekli ve etkin planlama ve yönetimini sağlayacak ve destekleyecek sistemlerin, yapıların inşa edilmesi için hep birlikte çalışma irademizi ortaya koymalıyız.
Dünya Öğretmenler Günü`nde, tüm kıtalardaki, ülkelerdeki, köy ve kasabalardaki öğretmenleri kutluyoruz ve çoğu zaman zor koşullarda sürdürdükleri çabaları için kendilerine teşekkür ediyoruz. Öğretmenlerin oynadığı yaşamsal rolü teslim ederek, sorunların daha iyi anlaşılması için birlikte çalışma gerekliliğini vurguluyoruz ve daha motive, etkin, tüm çocuklar için nitelikli eğitim ortak hedefimize katkı verebilecek öğretim gücü olan öğretmenlerin işe alınmasında, yetiştirilmesinde ve desteklenmesinde doğru tercihleri yapmamızı sağlayacak araçlara sahip olduğumuzu bildiriyoruz.
Koichiro Matsuura
UNESCO GENEL DİREKTÖRÜ
Juan Somavia
ILO GENEL DİREKTÖRÜ
Kemal Derviş
BM KALKINMA PROGRAMI BAŞKANI (UNDP)
Ann M. Veneman
UNICEF YÜRÜTME BAŞKANI
Thulas Nxesi
EĞİTİM ENTERNASYONELİ BAŞKANI
