Danıştay İkinci Dairesi, öğretmenlerin 2007 yılı iller arası yer değiştirme işlemlerini düzenleyen kılavuzla getirilen kimi kuralların öncelikle yürütmesinin durdurulması, daha sonra da iptali amacıyla yaptığımız başvuruda yer alan istemlerimizin beşini yerinde bulmuştur. Danıştay`ın bu istemlerimiz hakkında verdiği yürütmenin durdurulması kararının gerekçeleri, bakanlığa beş ayrı konuda verilmiş bir hukuk dersi niteliğindedir. Aşağıda, 16.10.2007 gün ve 2007/1566 esas numaralı bu kararın yürütmesini durdurduğu kurallar ile bu kuralların dava sonuna değin askıya alınmasının öğretmenlere sağlayabileceği yararlar hakkında özet bilgi verilmektedir:
- Söz konusu kılavuzun “İLKELER” başlıklı bölümünün “c” bendi, “İsteğe ve zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirme işlemlerinde, hizmet puanının hesaplanmasında 30 Haziran, hizmet süresinin hesaplanmasında ise 31 Temmuz tarihi”nin esas alınmasını öngörmekteydi. Bu bentte yer alan “30 Haziran…” ibaresinin yürütmesi durdurulmuştur. Böylece; kılavuza dayanılarak yapılan tüm atama başvuruları ile atama işlemlerinde ilgililerin hizmet puanlarının 31 Temmuz 2007 günü esas alınarak yeniden hesaplanması, yanlış hesaplanan hizmet puanlarının düzeltilmesi, yaz tatili süresine denk geldiği gerekçesiyle yılın kimi ayları için hizmet puanı verilmemesi doğrultusundaki uygulamaya son verilmesi ve bu uygulama nedeniyle zarar gören öğretmenlerin zararlarının giderilmesi hukuksal zorunluluk durumuna gelmiş olmaktadır.
- Öğretmenlerin 2007 yılı iller arası yer değiştirme işlemlerine ilişkin yöntem ve kuralları içeren kılavuzun “GENEL AÇIKLAMALAR” başlıklı bölümünün 3.3. maddesine göre “Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevlendirilen öğretmenler ile askerlik dahil aylıksız izinli olanlar, yer değiştirme isteğinde bulunamayacaklar”dı. Maddede geçen “Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçici görevlendirilen öğretmenler ile…” ibaresinin yürütmesi durdurulmuştur. Bu konuda verilen yürütmenin durdurulması kararı ile geçici görevle görevlendirilen öğretmenlerin iller arası yer değiştirme başvurusunda bulunmalarının önündeki engel kaldırılmıştır.
- Aynı kılavuzun “YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATAMALAR” başlıklı bölümünün 3.14. maddesinin (e) bendi, “Görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanların; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu`nun 143`üncü maddesinde sayılan durumların gerçekleşmesi durumunda zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen bölgeler dışında geçirdikleri süreler”in zorunlu çalışma süresinden sayılmasını engellemekteydi. Söz konusu engel, Danıştay tarafından açıkça hukuka aykırı, uygulanması durumunda ileride giderilmesi güç ya da olanaksız zararlar doğurucu nitelikte görülerek kaldırılmıştır. İller arası yer değiştirme hakkının kazanılmasında zorunlu çalışma yükümlülüğünün yerine getirilmesi önem taşımaktadır. Konuya ilişkin yürütmenin durdurulması kararı ile tutuklanmayı ya da gözaltına alınmayı (zorunlu çalışma yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından) keyfi biçimde göreve gelmemekle eşdeğerde tutarak iller arası yer değiştirme hakkının kazanılmasını zorlaştırıcı bir tür yönetsel yaptırıma dönüştüren hukuk dışı uygulamalara son verilmiş olmaktadır. Yürütmenin durdurulması kararları, tıpkı iptal kararları gibi dava konusu işlemin kurulduğu günden önceki hukuksal durumun yürürlüğünü sağladığından yönetim, varsa bu uygulamadan zarar gören öğretmenlerin zararlarını giderici önlemler almak zorunluluğu ile karşı karşıya gelmiştir.
- Öğretmenlerin iller arası yer değiştirmelerine ilişkin 2007 kılavuzunun “BAŞVURULAR VE TERCİHLER”başlıklı 2.5. maddesi şöyledir:
“Fen, Sosyal Bilimler, Spor ve Anadolu türü liselerde kadrolu olarak görev yapan öğretmenlerden;
- Fen liselerindeki tüm alan öğretmenleri; fen liseleri, resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Sosyal bilimler liselerindeki tüm alan öğretmenleri; sosyal bilimler liseleri, resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Spor liselerindeki beden eğitimi öğretmenleri; spor liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu öğretmen liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Anadolu güzel sanatlar liselerindeki resim, müzik ve diğer alan öğretmenleri; Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Anadolu öğretmen liselerindeki tüm alan öğretmenleri; Anadolu öğretmen liseleri, resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim Okullarını,
- Anadolu liselerindeki tüm alan öğretmenleri; resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Anadolu meslek liselerindeki (Anadolu teknik, Anadolu ticaret vb.) İlgili yönetmelikte belirtilen alan öğretmenleri; resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim okullarını,
- Anadolu imam-hatip liselerindeki tüm alan öğretmenleri; resim ve müzik alanları hariç Anadolu güzel sanatlar liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu imam-hatip liseleri, Anadolu meslek liseleri ve bunların dışında kalan diğer genel liseler ile ortak alan öğretmenleri ilköğretim Okullarını tercih edebileceklerdir.”
Danıştay İkinci Dairesi`nin 16.10.2007 günlü, 2007/1566 esas numaralı kararı ile bu maddenin de yürütmesi durdurulmuştur. Bu kararla; Anadolu lisesi konumunda olan eğitim kurumlarının alan (branş) öğretmenliklerinden yine Anadolu lisesi konumundaki kurumların alan öğretmenliklerine yer değiştirme yöntemiyle atanmak üzere yapılacak başvurulara getirilen ve hukukla bağdaşmayan sınır kaldırılmış olmaktadır. Bundan böyle Anadolu lisesi konumunda bulunan herhangi bir eğitim kurumunun alan öğretmenleri, aynı konumdaki eğitim kurumlarının (sadece bir bölümüne değil) tümüne yer değiştirme yöntemiyle atanmak üzere başvuruda bulunabileceklerdir. Kılavuzun yürütmesi durdurulan yukarıdaki maddesine dayanılarak yer değiştirme başvurusu yapmaları engellenen, bu engele karşın yaptıkları başvuruları işleme konulmayan ya da haksız yere reddedilen öğretmenlerin uğradıkları maddi ve manevi zararların giderilmesinde de hukuksal zorunluluk vardır.
Yürütmesi durdurulan ve yukarıdaki dört maddede sözü edilen düzenlemeler nedeniyle yer değiştirme başvurusu yapamayanların saptanması, kendilerine geçmişe yönelik başvuru haklarını kullanabileceklerinin resmi yöntemlerle duyurulması, hukuka aykırı biçimde yasaklanmasına karşın başvuru hakkını kullananların yer değiştirme istemlerinin işleme konularak değerlendirilmesi gerekir.
- Geçtiğimiz yıl (2007) içinde öğretmenlerin iller arası yer değiştirmelerinde uygulanacak olan kılavuzun”ATAMALAR”başlıklı bölümünün “Görevden Ayrılma ve Başlama İşlemleri” alt başlıklı 3. maddesi, “Görev yeri değiştirilen öğretmenlerin ilişik kesme ve göreve başlama işlemleri”nin kılavuzun 1. eki olan takvimde belirtilen süreler içinde gerçekleştirileceği yolunda bir yönerge (direktif) içermektedir. Bu yönergede yer alan “…ve göreve başlama…” ibaresinin yürütmesi durdurulmuştur. Maddede sözü edilen takvim (ek-1), “tebliğ” işlemlerinin tamamlanması için 18 Haziran 2007 gününden başlayarak en çok on günlük süre tanımıştır. Söz konusu takvimde değişik nedenlerle gün olarak belirtilen süreler, hep on gün ile sınırlı tutulmuştur. 657 sayılı yasanın yer değiştirme yöntemiyle görev yerleri değiştirilen öğretmenlerden önceki görevlerinden ayrıldıkları gün ile yeni görevlerine başlayacakları gün arasındaki (en az on beş günlük) süreyi kullananlar, bu sürenin kılavuzla on güne indirilmesi nedeniyle soruşturma geçirmiş, disiplin cezası ile cezalandırılmış olabilirler. Bu öğretmenlerin geçirdikleri soruşturma ve aldıkları disiplin cezası dolayısıyla uğradıkları zararların karşılanmasında da zorunluluk vardır.
