Dünya Kadın Yürüyüşü Nedir?
Dünya Kadın Yürüyüşü çeşitli etnik, kültürel, dinsel, siyasal ve sınıfsal kökenlerden, farklı yaş ve cinsel tercihlerden gelen kadın gruplarının oluşturduğu bir harekettir. Bu çeşitlilik, bizi bölmek yerine daha büyük, daha geniş kapsamlı bir dayanışma içinde birleştirmektedir.
2000 yılında, Dünya Kadın Yürüyüşü`nün bir parçası olarak, bütün dünyada yoksulluğun yok edilmesi, zenginliğin paylaşılması, kadınlara yönelik şiddetin son bulması ve kadınların fiziksel ve ruhsal bütünselliğine saygı gösterilmesine yönelik 17 pratik isteği içeren bir politik alan oluşturduk. Bu istekleri Uluslararası Para Fonu, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletlerin önderlerine ilettik. Tek bir somut yanıt bile alamadık. Bu istekleri aynı zamanda ülkelerimizdeki seçilmiş yetkililere ve liderlere de ilettik.
O zamandan bu yana, isteklerimizi durmaksızın savunmaya devam ediyoruz. Bir başka dünya kurmaya yönelik seçenekler öneriyoruz. Hem dünyadaki toplumsal hareketlerde hem de kendi toplumlarımız içinde etkinlik gösteriyoruz. Biz kadınların dünyada bulunduğumuz ve olmamız gereken yer üzerindeki düşünüşü daha ileriye götürüyoruz.
Bu İnsanlık için Küresel Kadın Şartıyla ve yakın gelecekteki eylemlerimizle, içinde yaşamanın gerçekten mutluluk vereceği, umut ve yaşam dolu bir dünyanın mümkün olduğunu yeniden bildiriyoruz. Dünyaya, onun sahip olduğu çeşitliliğe ve güzelliğe olan aşkımızı bir kez daha ifade ediyoruz.
Dünya Kadın Yürüyüşü, dünya çapında 163 ülkeden 6 bine yakın kadın grubunun desteklediği, bir küresel eylem ağıdır. Yoksulluğa ve kadına yönelik şiddete karşı mücadele etmektir. Dünya Ticaret Örgütüne, uluslar üstü şirketlerin gücüne ve serbest ticaret anlaşmalarına karşı, yoksul ülkelerin borçlarının silinmesi uğruna verilen mücadeleye katılmaktadır. Kurulu düzeni, kadınların yaşamını değiştirecek şekilde değiştirmek için; ekonomik alternatifler hazırlıyor ve yaşamın metalaşmasına karşı mücadele ediyor.
Cinsiyetçi şiddeti ortadan kaldırmak, barış, adalet ve eşitlikten yana bir dünya kurmak için çalışıyor. Kadın emeğinin sömürülmesine, kadın ve kız çocukların ticaretine ve savaşa karşı gezegenin sivilleşmesi için çalışıyor. Hükümetleri, uluslararası kuruluşları ve sivil toplumu, silahlı çatışma durumlarında cinsel şiddeti engellemeye ve onunla mücadeleye katmayı hedeflemektedir.
Kamusal sağlık hizmetleri, gıda güvenliği, daha yüksek bir asgari ücret, ücret eşitliği, kadınların kendi bedenleri, cinsellikleri ve doğurganlıkları hakkında karar verme hakkı, kız çocukların eğitimden yararlanma hakkı, kadınların karar alma mekanizmalarına katılma hakkını elde etmek; servetin yeniden dağıtılması, su ve gaz gibi doğal varlıkların korunması için mücadele eden bir harekettir.
“İnsanlık İçin Küresel Kadın Şartı”, kadınların kurmak istediği dünyayı tanımlar. Beş değeri savunur: eşitlik, özgürlük, dayanışma, adalet ve barış. Şart ile Şart`ta yer alan değerleri betimleyen Kırk Yama Yorganı, Dünya Yürüyüşü`nün bir parçası ve paketidir.
Dünya Kadın Yürüyüşü çeşitli etnik, kültürel, dinsel, siyasal ve sınıfsal kökenlerden, farklı yaş ve cinsel tercihlerden gelen kadın gruplarının oluşturduğu bir harekettir. Bu çeşitlilik, bizi bölmek yerine daha büyük, daha geniş kapsamlı bir dayanışma içinde birleştirmektedir.
2000 yılında adımlarımız ve sesimiz, yerküredeki şehir ve köylerin caddelerinde yankılandı. Bunu, basit fakat güvenilir ve doğru bir yöntem kullanarak; kadınlara birlikte konuşma fırsatı sağlayıp, hikayelerimizi anlatıp, birbirimizi bilgilendirip, bizi eylemde birleştiren ortak bağı bularak yaptık.
Yoksulluğu sürdüren, “ötekine” karşı duyulan düşmanlık üzerinden kurulan, tahakküm, düşmanlık ve şiddete zemin hazırlayan sistemleri yıkma ihtiyacı bizi harekete geçirdi.
2000 yılında, bütün dünyada yoksulluğun yok edilmesi, zenginliğin paylaşılması, kadınlara yönelik şiddetin son bulması ve kadınların fiziksel ve ruhsal bütünselliğine saygı gösterilmesine yönelik 17 pratik isteği içeren bir politik zemin oluşturduk. Bu istekleri Uluslararası Para Fonu, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletlerin önderlerine ilettik. Tek bir somut yanıt bile alamadık. Bu istekleri aynı zamanda ülkelerimizdeki seçilmiş yetkililere ve liderlere de ilettik.
O zamandan bu yana, isteklerimizi durmaksızın savunmaya devam ediyoruz. Bir başka dünya kurmaya yönelik seçenekler öneriyoruz. Hem dünyadaki toplumsal hareketlerde hem de kendi toplumlarımız içinde etkinlik gösteriyoruz. Biz kadınların dünyada bulunduğumuz ve olmamız gereken yer üzerindeki düşünüşü daha ileriye götürüyoruz. Birlikte devam etmeye, karşımıza çıkan sorunlara ve büyük zorluklara rağmen, her zamankinden daha kararlıyız. Çünkü eminiz; başka bir dünya mümkün! Quebec`li yazar Héléne Pedneault`un Quebec`li Kadınların Manifestosu`nda çok iyi ifade ettiği gibi:
“Asla geri dönmeyeceğiz. Sağlam, kararlı, ebedi ve şu andan itibaren kontrol edilemez durumdayız. Devrimimiz geri döndürülemez. Bunu bir uyarı olarak alın!”
Dünya Kadın Yürüyüşü`nün Amaçları
1- Yürüyüşün dünya kadınlarının kendini ifade biçimi haline gelmesi için tabandaki kadın gruplarının dayanışma hareketini sürdürmek ve güçlendirmek.
2- Kadınlarla erkekler ve halklar arasındaki eşitliği geliştirmek.
3- Bütün kadınların ezilmişliklerinin nedenlerini analiz edebilmelerini ve olası alternatifleri tasarlamalarını sağlamak için geniş çaplı yaygın eğitim (halk eğitimi) sürecini desteklemek
4- Yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası boyutlardaki küresel kadın hareketinin, yoksulluk ve kadına yönelik şiddetle ilgili olarak ortaya koyduğu ortak istek ve alternatifleri güçlendirmek.
5- A) Hükümetler ve çok taraflı politik kurumlar (örn. BM) üzerinde politik baskı oluşturmak ve böylece küresel olarak kadınların statüsünü ve yaşam kalitelerini iyileştirmek için gerekli değişiklikleri gerçekleştirmelerini; aynı zamanda silahsızlanma politikaları ve çatışmaların çözümlenmesinde barışçıl politikalar izlemelerini sağlamak.
- B) Kadınların yoksullaştırılması ve marjinalleştirilmesinden, bize yönelik şiddetin yoğunlaştırılmasından sorumlu olan uluslararası finansal, ekonomik ve askeri kurumlara (IMF, NATO, WTO, WB) meydan okumak ve alternatif kurumlar için öneriler geliştirmek.
6- Kamuoyunu, diğer toplumsal kesimleri ve toplumsal hareketleri, dünya üzerindeki kadınların statüsünü ve yaşam kalitesini iyileştirecek değişiklikleri gerçekleştirmeye ikna etmek.
Dünya Kadın Yürüyüşünün Yoksulluğa ve Şiddete Karşı 17 Talebi:
- Bütün Devletler, yoksulluğu ortadan kaldıracak yasalar ve stratejiler benimsemeli, eylem planları ve ulusal düzeyde projeler ile ayırımcılık önlenmelidir. Temel Kaynaklar (su, gıda, ev, sağlık, sosyal güvence); kültür, yurttaşlık, işyerinde eşitlik ve sorumlulukların paylaşılmasında doğal ve ekonomik kaynaklar; eğitim kaynaklarından eşit yararlanılması;
Acil Önlemler: Tobin Vergisi`nin uygulanmasıyla elde edilecek gelirin, yoksul ülkeler ve öncelikle kadınlar için kullanılacak özel bir fonda toplanmalı; zengin ülkelerin GSMH`sının 0,7% oranında gelişmekte olan ülkelere aktarılarak, yapısal uyum politikalarına son verilmeli, kamu hizmetleri kesintisi önlenmelidir.
- Yoksul ülkelerin borçları iptal edilmelidir;
- 20/20 formülü; endüstrileşmiş ülkelerin yoksul ülkelere yapacakları yardımın %20`sinin sosyal harcamalara, yoksul ülkelerin aldıkları yardımın %20`si sosyal programlara kullanılmalıdır;
- Ekonomi üzerinde kontrolü olan, bütün ülkeler, kadınların ve erkeklerin eşit ve demokratik temsiline dayalı, monolitik olmayan dünya çapında politik bir örgütlenme yaratmalıdır;
- Büyük güçlerin birçok ülkeye uyguladığı, kadınları ve çocukları mağdur eden ambargo ve ablukalar kaldırılmalıdır;
- İnsan haklarını savunduğunu iddia eden devletler, kadınları kontrol altında tutan politik, ekonomik, dini, kültürel her tür otoriteyi mahkum etmeli ve kadınların temel haklarını ihlal eden rejimleri kınamalıdır;
- Kadına yönelik şiddet herhangi bir gelenek, görenek, din, kültür ve politik iktidarla maruz göstermeksizin temel insan hak ihlali olarak tanınmalıdır;
- Kadına yönelik her tür şiddete son vermek için devletler eylem programları, politika ve programları yerine getirmeli ve yeterli mali imkan sağlamalıdır;
- BM, kadınlarla ve çocuklarla ilgili bütün sözleşme ve akitleri onaylaması ve iç hukukuna uyumlu hale getirmesi için devletlere olağanüstü basınç yapmalıdır;
- Protokollerin en kısa sürede kabul edilmesi ve böylece uygulama mekanizması kurulmalıdır-(CEDAW ve Çocuk Hakları Sözleşmesi)
- 1949 yılında yürürlüğe giren İnsan Ticareti ve Fahişeliğin Durdurulması Sözleşmesi uygulanmalıdır.
- Uluslararası Suç Mahkemeleri devletlerce tanınmalı, cinsel taciz ve tecavüz savaş suçu olarak tanımlayan hükümlere uyulmalıdır;
- Bütün devletler silahsızlanma politikalarını benimsemeli ve Kara Mayınlarına Karşı Sözleşmeyi kabul etmelidir;
- Cinsiyet ayırımcılığına, zulme ve cinsel şiddete maruz kalan kadınların sığınma hakkı kabul edilmeli;
- BM ve devletler kişinin cinsel eğilimlerinin haklardan tam olarak yararlanmasını engellemeyeceğini kabul etmelidir;
- Cinsel yönelimleri nedeniyle ayırımcılığa ve zulme uğrayanların sığınma hakkı derhal kabul edilmelidir.
YÜRÜYÜŞÜN ÖYKÜSÜ
Nisan 1995`de Quebec Kadın Federasyonu`nun (FFQ) girişimiyle, Quebec`in dört bir yanından gelen 850 kadın yoksulluğa son vermek için 10 gün boyunca yürüyüş yaptı. Quebec`li iki kadın, dünyanın Güneyinden gelen kadınların varlığından esinlenerek bir Dünya Kadın Yürüyüşü düzenleme fikri geliştirdi.
- BM`nin Çin`in başkenti Pekin`de yapılan 4. Uluslararası Kadın Konferansı`nda (Eylül 1995) ve 1996 yılında yapılan bir çağrının ardından dünyanın dört bir yanından kadınlar böyle bir hareket oluşturma fikriyle ilgilendiklerini ifade etti.
- 1997 yılında Quebec Kadın Federasyonu, Yürüyüşün uluslararası organizasyonu görevini yürütmesi için kadınlardan oluşan bir ekip istihdam etti.
- Ekim 1998 yılında Quebecli kadınlardan oluşan Yürüyüş Koordinasyonu Komitesinin çağrısı üzerine 65 ülkeden 140 civarında temsilci Montreal`de buluştu. Yürüyüşün ana teması olarak iki tema benimsendi: dünyada yoksulluğun son bulması ve kadına yönelik şiddetin önlenmesi. Bunlar 17 uluslararası taleple ifade edildi. Kadınlar Yürüyüşün 8 Mart 2000 tarihinde başlamasına ve Uluslararası Yoksullukla Mücadele Günü olan 17 Ekim 2000 tarihinde son bulmasına karar verdiler.
- 1998 yılında dünya eylemlerinin hazırlıklarını idare etmek için 44 kadından oluşan Uluslararası İrtibat Komitesi kuruldu.
- 8 Mart 2000: Dünya Kadın Yürüyüşü Montreal`de yapılan ve aynı zamanda uydu yoluyla New York ve Cenevre`de yayınlanan basın toplantısı ile uluslararası başlangıcını yaptı. Aynı zamanda talepleri destekleyen bir imza kampanyası başlatıldı.
- 2000 yılı boyunca Yürüyüş için oluşturulan ulusal koordinasyonlar, ulusal eylemleri ve yürüyüşleri düzenledi. 161 ülke ve bölgeden 6000`in üzerinde grup Yürüyüşe katıldı.
- 14 Ekim 2000: Brüksel`de Avrupa Kadın Yürüyüşü tarafından düzenlenen gösteriye 35 bin kadın katıldı.
- 15 Ekim 2000: tarihinde dünyanın dört bir tarafından delegeler Washington`da ABD`li kadınlar (NOW) tarafından düzenlenen gösteride bir araya geldi. Gösteriye 20 bin kadın katıldı.
- 16 Ekim 2000: Yürüyüş delegasyonu Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası liderleriyle yaptığı görüşmede bu kuruluşların izledikleri politikaların kadınlar üzerindeki ölümcül etkisi kınadı.
- 17 Ekim 2000: Delegasyon Yürüyüşün taleplerini BM liderlerine sunarken New York kentinin caddelerinde 10 bin kadın yürüdü. Dünyanın her köşesinden toplanmış talepleri destekleyen 5 milyon imza BM`e iletildi.
18 Ekim 2000: Kadınlar kolektif eylemini sürdürme kararı aldı.
- 2-6 Ekim 2001: Yürüyüşün 3. Uluslararası Toplantısı yapıldı. Çeşitli ülkelerden gelen kadınlar Yürüyüşü sürdürme ve küreselleşme karşıtı forumlarda mevcudiyetini artırma ihtiyacını bir kez daha beyan etti. Yürüyüşün iki ana temasının korunması oybirliği ile kabul edildi. Flora Tristan`dan bir alıntıyla toplantı sona erdi: “Öyle gerektiriyorsa deli olacağım, çünkü dünyayı değiştirecek olanlar delilerdir.”
- 18-22 Mart 2003: Yeni Delhi`de (Hindistan) yapılan 4. Uluslararası Toplantı 2005 için eylem önerileri geliştirilerek büyük bir yorgan oluşturma, dünya yürüyüşü düzenleme ve İnsanlık için Küresel Kadın Şartı hazırlama kararları aldı. Çeşitli çalışma grupları ve kolektifler oluşturuldu.
- 4-12 Aralık 2004: DKY Ruanda`nın başkenti Kigali`de yaptığı 5. Uluslararası Toplantısında İnsanlık için Küresel Kadın Şartını kabul etti.
Ruanda`nın başkenti Kigali`de bir araya gelen Dünya Kadın Yürüyüşü delegeleri 10 Aralık 2004 tarihinde İnsanlık için Küresel Kadın Şartını kabul etti. İnsanlık için Küresel Kadın Şartı, sömürünün, ezilmenin, hoşgörüsüzlüğün ve dışlanmanın var olmadığı, doğruluğun, farklılıkların, bütün hak ve özgürlüklerin saygı gördüğü bir dünyayı inşa etme önerisidir. Bu dünya eşitlik, özgürlük, dayanışma, adalet ve barış üzerine kuruludur.
KIRKYAMA PARÇASI KÜRESEL YORGAN
Ütopyalarımızı dokuyarak, başka bir dünya tasarımımızı imgeler yoluyla anlattığımız küresel bir yorgan oluşturuyoruz. Yorganın oluşum süreci, yeni bir dünyanın nasıl yaratılacağını tarif ediyor. Her gittiği ülkede eklenen, kadınların hayallerini dokuduğu motiflerin her biri, birleşince zenginliğimiz oluveren, farklılıklarımızı anlatıyor. Tek başına sadece güzel olan bir desen, birleşince alternatif bir dünya projesine dönüşüyor. Çalışma tarzımızdaki kolektif yana gelince; takdire değer! Dünya Yürüyüşünden bahsedilince, bir grup kadın elinde çantayla dünya turuna çıkacak ve gittiği ülkelerde eylemler yapılacak zannediliyor. Oysa Dünya Yürüyüşü bir bayrak yarışı gibi elden ele geçiyor. Her ülke bir sonraki noktaya iletmekle sorumludur. Yani Brezilyadan uğurlanan bir motif Burkina Fasoya dev bir yorgan olarak ulaşacak. Yürüyüş, komşu ülkelerin kadınları arasında iletişim köprüleri ve dostluklar kuruluyor. Yani düşman ülkelerin/halkların kadınları, bir ve aynı davada kız kardeş/yoldaş oluyor. Evlerini ve öykülerini paylaşırken, acılarından yeni bir gelecek yaratıyorlar. Öyleyse ütopyalardan bir dünya yaratmak mümkün! Ve biz bunu yapacak güçteyiz! Kuşkunuz olmasın, dünyayı kurtarma adına yine kadın önceliklerimizi feda etmeyeceğiz. Hayatımızı değiştirmenin yolu dünyayı değiştirmekten geçer; ama feminizmin kılavuzluğu ve kadınlar olmadan başka bir dünya kurumak mümkün değildir!
Yürüyüşe Hangi Gruplar Katılıyor? Yürüyüşle ilgili haberler yayıldıkça katılımcı grupların sayısı yıldırım hızıyla artıyor. 1 Mart 2004 tarihi itibariyle, 163 ülke ve bölgeden 5551 grup projeye katıldı. Bu gruplar misyon ve karakterine göre aşağıdaki kategorilere ayrılır: hükümet dışı örgütler (STKlar) – halk eğitimi, gönüllü vb., karma gruplar içindeki kadın komiteleri, uluslararası dayanışma grupları, sendikal gruplar, dini aidiyet grupları, koalisyonlar. Çalışmalarının odaklandığı yer bakımından, grupların çoğunluğu yerel (mahalle, köy, kent ya da bölge) ve ulusal düzeyde faaliyet gösterir. Grupların çalışma alanları çeşitlidir ve çok yönlüdür: kadına yönelik şiddet, yoksullukla mücadele, kalkınma, savunuculuk, sağlık, çevre, istihdam, barış, gençlik hakları, yerli hakları.
Dünya Kadın Yürüyüşüne Katılmak Ne Anlama Gelir?
Projeyi kendi projeniz olarak benimseme ve bağlı kalmayı taahhüt etme; Ülkenizdeki diğer grupları projeye katılmaları için teşvik etme ve onlarla ortaklaşa çalışma; Ulusal ve uluslararası düzeyde planlanmış eylemlerin örgütlenmesine yardım olmayı isteme; Yaşadığınız yerde halk eğitim kampanyalarına katılmayı isteme; Grubunuzun üyelerine Yürüyüş hakkında bilgi iletme, onları tartışmalara davet etme ve eyleme geçmek için seferber etme. Kimler katılabilir? Hükümet dışı kadın örgütleri; Karma grupların kadın örgütlenmeleri; Kadın örgütlenmeleri olmayan fakat Yürüyüşün liderliğini kadınların üstlendiği karma örgütler.
Yürüyüşün İlkeleri
Tabandaki kadınlardan oluşur;
- Liderliği kadınlar yürütür;
- Kadın hareketi içindeki farklılıkları tanır, saygı gösterir ve değer verir ve dünyanın bütün bölgeleri Yürüyüşün liderliğini paylaşır;
- Katılan gruplar küresel talepleri ve eylem planlarını kabul eder; fakat ülkelerinde eylemleri nasıl örgütleyecekleri konusunda özerktir;
Barışçıldır…
