Milli Eğitim Bakanlığı, ders saatleri ve ek ders ücretlerine ilişkin Yasa`da yapılan bir değişikliği fırsat bilerek, öğretmenlerin aleyhine olacak yeni bir uygulama başlattı.
Bu uygulama Yasa`nın öğretmenlerin lehine olan kuralını atlama, onların aleyhine olanı uygulama biçiminde kendini gösterdi.
Sendikamız, Bakanlığı bu konuda aşağıdaki yazıyla uyardı.
Sayı: 06/402-1954 05/10/2006
Konu: Ek ders ücreti
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA
(Personel Genel Müdürlüğüne),
ANKARA
Örgütümüzden gelen bilgiler, kendilerine alanları dışında, ancak istekleri ile ders görevi verilen öğretmenlere, aylık karşılığı haftalık ders saatini doldurmadıkları gerekçesiyle ek ders ücreti verilmediği yolundadır.
Bu uygulamayı 439 sayılı yasayla bağdaştırma olanağı bulunmamaktadır. Şöyle ki:
- Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun`un 5. maddesinin 2. fıkrasında “Orta dereceli okul öğretmenlerinden kendilerine ücretle mecburi ders verilemeyen veya kısmen verilebilenlerden ihtiyaç halinde ikinci devre öğretmenlerine haftada (15) birinci devre öğretmenlerine haftada (12) saate kadar muvafakatleri ile ihtisasları dışında ücretle ek ders verilebilir.” denilmektedir. Yasanın bu kuralı son derece açıktır. Aylık karşılığı derslerini dolduramayan öğretmenlere, gereksinim (ihtiyaç) olması, kendilerinin ve kurumlarının istemesi durumunda, görevli bulundukları okulda öğretmensizlik nedeniyle boş geçen alan dışı dersler ve bunun karşılığında ek ders ücreti verilebilecektir. Yasanın 5. maddesinin 2. fıkrasını başka biçimde anlama olanağı yoktur.
- Ancak, 31.3.2006 günlü, 26125 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanan 5473 sayılı Değişik Adlar Altında İlave Ödemesi Bulunmayan Memurlara ve Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılması ile Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (m.6) ile 439 sayılı yasanın ek 1. maddesinin sonuna “Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez.” biçiminde bir fıkra eklenmiştir. Aylık karşılığı ek ders saatini dolduramayan öğretmenlerden kendi istekleri üzerine alan dışı ders okutmakla görevlendirilenlere ek ders ücreti verilmesi doğrultusundaki yasal uygulamaya bu fıkraya dayanılarak son verildiği anlaşılmaktadır. Bu fıkraya dayanılarak başlatıldığı anlaşılan uygulamanın hukuka aykırılığını gösteren çok sayıda nedenden birkaçı şöyle sıralanabilir:
- a) Aynı yasada birbiriyle (üstelik açık biçimde) çelişen iki farklı kuralın bulunabileceği düşünülemez. Kendilerine alan dersi verilemediği ya da bir ölçüde (kısmen) verilebildiği için aylık karşılığı okutabilecekleri ders saatini dolduramayan öğretmenlere, istekleri ile aldıkları alan dışı derslerin karşılığı olan ek ders ücreti; yasanın bir kuralına göre verilecek, başka bir kuralına göre verilemeyecek ise, bu iki kural arasında açık bir çelişki bulunuyor demektir. Yasa koyucunun bu açık çelişkiyi fark etmediği, o nedenle söz konusu ödemenin yapılmasını yasaklayan bir kuralı koyarken, aynı ödemeyi zorunlu kılan başka bir kuralı kaldırmadığı varsayılamaz.
- b) 439 sayılı yasanın ek 1. maddesine eklenen fıkra, aynı yasanın yürürlükten kaldırılmayan 5/2. maddesi ile birlikte değerlendirilmeli ve yorumlanmalıdır. Böyle bir yorum biçimi, bizi, anılan yasanın alan dışı dersleri içeren 5/2. maddesinden farklı olarak 1. maddesine eklenen fıkranın sadece alan dersleriyle ilgili olduğu sonucuna götürür. Ek 1. maddenin son fıkrasına göre, alanında ders olmasına karşın, değişik nedenlerle bu derslere girmeyenler, yürüttükleri alan dışı ders görevleri karşılığında ek ders ücreti alamayacaklardır. Alanında yeter sayıda ders olmadığı için aylık karşılığı okutacakları haftalık ders saatlerini dolduramayanlardan alan dışı derslere girenler için aynı değerlendirmenin yapılması, 439 sayılı yasanın 5/2. maddesinin yok sayılması anlamına gelecektir.
- c) Haftalık ders saatleri ile ek ders ücretlerini düzenleyen yasanın ek 1. maddesinin son fıkrasıyla getirilen kural, aylık karşılığı ders görevini dolduramayanlardan değil, doldurmayanlardan söz etmektedir. Bu iki kavram arasındaki anlam farkı belirgindir. Aylık karşılığı ders görevinin alan dersi olmadığı ya da yetersiz olduğu için doldurulamaması ile yeterli olmasına karşın doldurulmaması arasında büyük bir fark vardır. Biri istek ve irade dışı bir durumu, öteki bilinçli bir seçimi dile getirir. Gerçi yeter sayıda alan dersi varsa, aylık karşılığı ders görevinin doldurulmasından kaçınılamaz. Bu anlamda, doldurmamaktan söz edilemez. Ne var ki ayrımcı ve doğal olarak kural dışı uygulamalar, bir türlü önlenememektedir. Alan dersleri boş geçerken ya da başkaları tarafından ek ders ücreti karşılığında doldurulurken, alan dışı derslere girerek yersiz ek ders ücretinden yararlandırılan ayrıcalıklı öğretmenlerin bulunduğu, yaygın bir yakınma konusudur. 5473 sayılı yasa (m.6) ile yapılan düzenlemenin tümden ya da büyük ölçüde bu tür yakınmaları, dolayısıyla bu yakınmaların kaynağında yatan ayrımcı uygulamaları engellemesi beklenebilir. Yasa koyucunun ek ders ücreti verilmesi yasağını sadece aylık karşılığı ders görevini doldurmayanları kapsayacak biçimde sınırlandırması, ancak böyle bir beklenti ile açıklanabilir.
- d) Alan dışı ek ders görevini gereksinim olması durumunda verilmesi, 439 sayılı yasanın 5/2. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluktur. Bu durum, sözü edilen yasanın 5. maddesinin 2. fıkrasının özel bir düzenleme olduğunu göstermektedir. Düzenlemenin özel olmasının nedeni, alan dışı derslerin sadece gereksinim olması durumunda verilebilmesi Oysa 439 sayılı yasanın ek 1. maddesinin son fıkrası ile yapılan düzenleme geneldir. Bu genel düzenleme, aylık karşılığı dersini dolduramayan öğretmenlere ek ders ücreti verilemeyeceğini kurallaştırmaktadır. Kuralların istisnası olabilir. Yasa ile konulan bir kurala, yine yasa ile istisna getirilebilir. 439 sayılı yasanın 5/2. maddesi, aynı yasanın ek 1. maddesinin son fıkrasındaki kurala istisna getirmektedir. O nedenle, yasanın 5/2. maddesi de yürürlüktedir ve uygulanacaktır.
- Alanlarında yeterli ders olmadığı için aylık karşılığı ders görevlerini yapamayanlara girdikleri alan dışı ek dersler karşılığında ücret verilmemesi, kamu yararı ve hizmetin gerekleri ile de bağdaştırılamaz. Böyle bir uygulama, eğitim kurumlarında pek çok dersin boş geçmesine yol açacaktır. Bunun kolay anlaşılabilecek nedenlerinden biri, öğretmen dağılımının dengesizliğidir. Pek çok eğitim kurumunda öğretmen fazlılığı, pek çoğunda da öğretmen gereksinimi vardır. Öğretmen gereksinimi bulunan eğitim kurumlarında, çok sayıda ders, alan dışından gelen öğretmenlerce doldurulmaktadır. Bu öğretmenlerden kimilerinin, aylık karşılığı (alan) dersleri eksiktir. Ücret alamayınca alan dışı derslerini de karşılıksız okutmak istemeyeceklerdir. Böylece boşalan dersler, öğretmensiz kalacaktır. Derslerin boş geçmesi, hizmetin gereği ve kamu yararına uygun sayılamaz.
- Kendi istek ve iradeleri dışında aylık karşılığı dersleri dolduramayan öğretmenlerin 439 sayılı yasanın geçici 1. maddesinin son fıkrası kapsamında değerlendirilmesi sonucunda boşalacak dersler, ister istemez, öğretmen olmayan kamu görevlilerinden yararlanılarak kapatılacaktır. Böylece bakanlık, boşalan derslerin doldurulması için yine ek ders ücreti ödemek zorunda kalacak, ancak bu ücreti kendi öğretmeni yerine (öğretmenliğin gerektirdiği genel nitelikleri kazandıracak özel bir eğitim almamış) başka kamu görevlilerine vermiş olacaktır. Bu durum, bakanlığın kendi öğretmeni ile özel bir sorunu olduğu, her fırsatı onun zarara uğraması için kullandığı izlenimi yaratacak ve bu izlenim, giderek yaygınlaşacaktır.
- Haftalık ders saatleri ile ek ders ücretleri hakkındaki 439 sayılı yasanın ek 1. maddesinin son fıkrasıyla getirilen yenilik, alan dersleri ile aylık karşılığı derslerini dolduramayan öğretmenlere gerektiğinde zorunlu olarak alan dışı ders verilebileceği, ancak bunun için ek ders ücreti ödenmeyeceği anlamına gelecek biçimde yorumlanamaz. Fıkranın böyle anlaşılması durumunda, 439 sayılı yasanın alan dışı derslerin, ancak ilgili öğretmenin istemesi durumunda verilebileceğine ilişkin kurallarını geçersiz saymak gerekir. Buna olanak yoktur. Kaldı ki hiç kimse, özel olarak yetiştirildiği alan, özellikle uzmanlık alanı dışında çalıştırılamaz. 1739 sayılı yasanın 43. maddesi, öğretmenliği “…özel bir ihtisas mesleği…” saymaktadır. Bu olgu, öğretmenlerin özel olarak yetiştirilmedikleri, ilgileri ve eğilimlerine uygun görmedikleri için istemedikleri alanlarda çalıştırılmalarının anılan maddeye de uygun düşmeyeceğini ortaya koymaktadır.
- Ders saatleri ile ek ders ücretlerine ilişkin yasanın ek 1. maddesinin son fıkrasının alan dersi yetersizliği nedeniyle aylık karşılığı derslerini dolduramayanları da kapsadığı varsayımına dayanılarak başlatılan uygulama, uç örneklerin oluşmasına da yol açacaktır. Haftada 15 saat yerine 14 saat alan dersi bulabilen bir öğretmen, haftada 14 saat alan dışı derse girse bile ek ders ücreti alamayacaktır. Çünkü 439 sayılı yasa, aylık karşılığı okutulacak derslerin alan dersi olmasını zorunlu kılmaktadır (m.3). Yasada, alan dışı derslerin aylık karşılığı okutulmasına olanak verecek bir kural yoktur. Salt haftada bir saat eksik alan dersi var diye, bir öğretmenin yaptığı (haftada 14 saat tutarındaki) ek ders görevinin karşılıksız bırakılması, anayasanın, ücretin emeğin karşılığı olduğuna ilişkin 55/1. maddesine aykırıdır.
Yukarıda yapılan değerlendirmeleri de göz önünde bulundurarak durumun incelenmesini, alan dersi yetersizliği nedeniyle aylık karşılığı ders görevini dolduramayanlara ek ders ücreti ödenmemesi yönündeki uygulamaya son verilmesinin sağlanmasını takdirlerinize sunarım.
Emirali ŞİMŞEK
Genel Sekreter
Eğitim-Sen\'e Üye Ol! - Ön Üyelik Formu
